Küresel Tedarik Zincirlerinde Varlık Tokenizasyonu: Blokzinciri Uygulamalarının Stratejik ve Pratik Boyutları


Cagle M. , Yılmaz K. (Yürütücü), Özen A.

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Proje Grubu: Sosyal Bilimler
  • Projenin Yürütüldüğü Birim: İşletme Fakültesi
  • Başlangıç Tarihi: Eylül 2026
  • Bitiş Tarihi: Nisan 2027

Özet

Küresel tedarik zincirleri, karmaşık ve çok paydaşlı yapı ile sınır-ötesi işlemler gerektirmesi sebebiyle güven, şeffaflık ve izlenebilirlik sorunlarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Bu bağlamda blokzinciri teknolojisi ile bu teknolojinin temel uygulamalarından biri olan varlık tokenizasyonu, tedarik zinciri yönetiminde sorun çözme ve dönüşüm yaratma potansiyeline sahip yenilikçi dijital araçlar olarak öne çıkmaktadır. Varlık tokenizasyonu; fiziksel veya dijital varlıkların blokzinciri üzerinde güvenli, değiştirilemez ve doğrulanabilir dijital temsiller aracılığıyla izlenmesini ve transfer edilmesini mümkün kılmaktadır. Bu yapı, özellikle küresel ölçekte faaliyet gösteren tedarik ağlarında bilgi bütünlüğünü güçlendirmekte, sahteciliği azaltmakta ve karar alma süreçlerini desteklemektedir.

Bu proje, blokzinciri tabanlı varlık tokenizasyonunun küresel tedarik zinciri yönetiminde nasıl uygulandığını, hangi koşullar altında değer yarattığını ve uygulama sürecinde karşılaşılan yönetsel, örgütsel ve düzenleyici zorlukları kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, teknolojinin yalnızca teknik kapasitesine odaklanmakla kalmayıp, benimsenme sürecini etkileyen örgütsel hazırlık, yönetişim yapıları ve çevresel baskıları bütüncül bir perspektifle ele almaktadır. Bu doğrultuda Teknoloji?Organizasyon?Çevre (TOE) çerçevesi ile Kurumsal Teori birlikte kullanılarak analitik bir yapı oluşturulmuştur.

Araştırma nitel yöntemle tasarlanmış olup, blokzinciri ve tokenizasyon sistemlerini kullanan ya da kullanmayı planlayan tedarik zinciri yöneticileri ve alan uzmanlarıyla gerçekleştirilecek yarı-yapılandırılmış görüşmelere dayanmaktadır. Elde edilecek veriler, tokenizasyonun şeffaflık, izlenebilirlik, operasyonel verimlilik, yönetişim ve sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini ortaya koyacak şekilde MaxQDA 24 yazılımı yardımıyla tematik analiz yoluyla değerlendirilecektir. Bu yaklaşım, teorik beklentiler ile saha uygulamaları arasındaki farkların belirlenmesine ve politika yapıcılar ile uygulayıcılar için uygulanabilir çıkarımlar üretilmesine olanak tanıyacaktır.

Çalışmanın bulgularının; tedarik zinciri güvenliğinin güçlendirilmesi, etik ve sürdürülebilir kaynak yönetiminin desteklenmesi ve dijital yönetişim kapasitesinin artırılması açısından önemli katkılar sunması beklenmektedir. Ayrıca proje, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda gelişmekte olan ülkeler için blokzinciri tabanlı çözümlerin nasıl yapılandırılabileceğine dair politikalara yönelik bir çerçeve sunmayı hedeflemektedir.