BİÇİMLENDİRİCİ DEĞERLENDİRME SÜRECİNİ ÖNCELEYEN MİMARİ TASARIM STÜDYOSUNUN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ


Özdemir gökmen N. (Yürütücü), Çüm S. , Dündar Z. , Yalıner A. , Yurdabakan İ.

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Proje Grubu: Fen ve Mühendislik
  • Projenin Yürütüldüğü Birim: Mimarlık Fakültesi
  • Başlangıç Tarihi: Ağustos 2025
  • Bitiş Tarihi: Ağustos 2026

Özet

Günümüzde bireylerin sahip olması gereken becerilerin bilişsel becerilerden sosyal-duygusal becerilere doğru evrilmesiyle eğitim alanında da yeni yaklaşımlar benimsenmektedir. Eleştirel düşünme, yaratıcılık, problem çözme, işbirliğine yatkınlık, esnek düşünebilme gibi becerileri kazandırmaya yönelik program revizyonları yapılmaktadır. 12. Kalkınma Planı da uzun vadeli gelişim stratejileri içinde sosyal-duygusal becerileri gelişmiş, eleştirel düşünebilen, bilgiyi doğru yerden edinebilen, sorun çözebilen, işbirliği kurabilen, çevresiyle uyumlu, liderlik yapabilen bireyler yetiştirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Mimarlık meslek alanında da özellikle öz-düzenleme, eleştirel düşünme, iş birliği kurabilme becerisi olan, üstbilişsel farkındalığı gelişmiş, motivasyonu yüksek olan bireylerin varlığı önem kazanmaktadır. Öğrencilerin aktif öğrenenler olarak var olduğu, yoğun bir iletişim ortamı sunan sosyal öğrenme ortamları olarak Mimari Tasarım Stüdyoları bu becerileri kazandırabilen potansiyelli alanlardır.

Bu çalışma kapsamında yukarıda bahsedilen becerileri kazandırabilecek bir stüdyo kurgusu geliştirilmesi ve etkilerinin ölçülmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla –tasarım stüdyosunun yapısıyla da uyumlu olduğu düşünülerek- eğitim bilimlerinin biçimlendirici değerlendirme yaklaşımından yararlanılacaktır.

Biçimlendirici değerlendirme yaklaşımı son yıllarda eğitim bilimleri alanında sıkça kullanılan ve sosyal-duyuşsal beceriler bakımından olumlu etkileri gözlenen bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımdan geri bildirim, akran değerlendirmesi, ortak değerlendirme ve öz-değerlendirme yöntemleri sıkça kullanılmaktadır. Mimarlık eğitiminde geri bildirim yöntemi temel pedagojik araç olmakla birlikte akran değerlendirmesi, ortak değerlendirme ve öz-değerlendirme yöntemlerinin bütünleşik olarak ya da tasarım stüdyosunun farklı aşamalarında uygulandığı çalışmalar sınırlıdır. Bu üç yöntemin bir dönem boyunca bütünleşik olarak uygulanması, tasarım stüdyosunun farklı aşamalarını (analiz çalışması-ana proje; grup çalışması-bireysel çalışma) kapsayan bir stüdyo kurgusunun üretilmesi ve bu uygulamanın etkilerinin çeşitli yöntemlerle ölçülecek olması bu çalışmanın özgün yanını oluşturmaktadır.

Çalışma kapsamında biçimlendirici değerlendirme yöntemlerinin eleştirel düşünce, motivasyon, işbirliği kurabilme, üstbilişsel farkındalık, öz-düzenleme becerileri ve akademik başarıya etkisinin ne olacağı sorusuna cevap aranacaktır. Ayrıca bu yöntemlerin kolektif çalışma ve bireysel çalışma ortamındaki etkileri; analiz çalışmaları ve ana proje çalışmasındaki etkileri ve öğrenci öz-değerlendirmesi, akran değerlendirmesi ve ders yürütücüsü değerlendirmesi arasındaki ilişki irdelenecektir.

Çalışmada nitel ve nicel analizlerin kullanılacağı karma yöntem benimsenmektedir. deney-kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmaktadır. 30’ar öğrencinin yer aldığı deney ve kontrol grupları, Mimari Tasarım 2 dersinde bir dönem boyunca aynı tema ve program çerçevesinde dersi işleyecek olup, biçimlendirici değerlendirme yöntemleri sadece deney grubuna uygulanacaktır. Dönem içinde üç kez biçimlendirici değerlendirme uygulamaları yapılacaktır. Araştırmanın nicel değerlendirmesi için deney ve kontrol gruplarına belirlenen ölçekler kullanılarak ön test-son-test uygulanacaktır. Dönem sonunda gerçekleştirilecek olan görüşmelerden ve öğrencilerin öz-akran değerlendirme raporlarından toplanan veriler ise içerik analizi yöntemi ile nitel analize tabii tutulacaktır.

Sonuç olarak tasarım stüdyosunda uygulanan biçimlendirici değerlendirme yöntemlerinin akademik başarıya ve

“üstbilişsel düşünce”, “işbirliği kurabilme”, “özdüzenleme becerisi”, “motivasyon”, “eleştirel düşünce” gelişimine etkisi ortaya konulacaktır. Tasarım stüdyosundaki farklılaşan uygulamalarda biçimlendirici değerlendirme yöntemlerinin kullanım biçimi değerlendirilecektir. Bu proje ile geliştirilen değerlendirme yöntemi farklı tasarım bölümleri ile işbirliği sağlamanın ve daha kapsamlı araştırmalar geliştirmenin önünü açma potansiyeline sahiptir.