Şahin M. (Yürütücü), Siyez D. , Sinar uğurlu A., Yılmaz L. , Şeker Ç. , Gölgesiz H.
Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de yüzyıllık dönemde ilkokul öğretim programları (ÖP) ile ders kitaplarında kadın imgesini, süreç içinde gösterdiği değişimi, bu değişime etki eden faktörlerin sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel nedenlerini incelemektir.
Özgün Değer
ÖP ve ders kitaplarında “kadın” konusu farklı dönemleri ve farklı ders kitaplarını içerecek şekilde bazı araştırmacılar tarafından inceleme konusu yapılmıştır. Bununla birlikte bu araştırma yüzyıllık süreçte ilkokullarda devamlılık gösteren beş dersin ÖP ve kitaplarının bütün halinde inceleneceği ilk çalışma olma özelliğine sahip olacaktır. ÖP ve ders kitaplarında “kadın” konusu incelemeleri 1928 harf değişikliği sonrasına aittir. Bu araştırma ile ilk kez 1928 öncesi Arap harfleri ile yazılmış dönemin ilkokul ÖP ve ders kitapları da araştırmaya dahil edilecektir. Bu araştırma yüzyıllık süreçte ilkokul ÖP ile ders kitaplarının değişiminde sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel yapının etkilerini bütüncül bir halde inceleyen ilk çalışma hüviyetini taşıyacaktır. Ders kitaplarında “kadın” konulu araştırmalarda çoğunlukla doküman analizi, kısmen içerik analizi teknikleri kullanılmışken dönem ve içerik kapsamı bu kadar geniş bir araştırmada söylem tarihsel yaklaşım ilk kez kullanılacaktır. Ders kitaplarında kadın konusunu ele alan incelemelerin önemli bölümü farklı disiplinlerde hazırlanmış tezlerden oluşmaktadır. Yazılan makale ve kitapların büyük çoğunluğu ise bireysel çalışmalardır. Oysa bu araştırma farklı disiplinlerde çalışan araştırmacılar tarafından yapılacak interdisipliner bir çalışma olma özelliğine sahip olacaktır.
Yöntem
Bu projede nitel araştırma yöntemi kullanılacaktır. Yüzyıllık dönemde ilkokul ÖP ve kitaplarının metin ve görsellerinde kadın imgesi önce doküman analiziyle işaretlenecek, sonrasında eleştirel söylem çözümlemesi (ESÇ) gereği içerik analiziyle veriler dilsel araçları da dikkate alarak kodlanacaktır. Arkasından ESÇ’nin söylem tarih yaklaşımı (STY) ile verilerin analizine devam edilecek, seçilen atama ve yükleme stratejilerinin dilsel araçlarıyla veriler eleştirel bakışla açımlanacaktır. Son aşamada elde edilen verilerin üst anlamları tespit edilecektir. İçerik analizinde NVivo programı kullanılacaktır. NVivo programından kaynaklanan sınırlılıkları gidermek için ilgili bölümlerin %20’lik kesimi iki araştırmacı tarafından tekrar kodlanacak ve kodlamalar NVivo sonuçlarıyla karşılaştırılacaktır. İki araştırmacının verilerinin ve NVivo karşılaştırmasının güvenirliği görüş birliği ve görüş ayrılığı formülüyle test edilecektir.
Yönetim
Proje için 12 iş paketi ve 36 aylık süre öngörülmüştür. İş paketleri şöyledir: Araştırma materyallerinin analize hazır hale getirilmesi, metinlerin ve görsellerin incelenmesi, Türkiye (1923-2023), ESÇ-STY, NVivo, Delphi tekniği ile analiz, içerik analizi, ESÇ-STY: Verilerin stratejilerin dilsel araçlarıyla açımlanması, üst anlamların derinlemesine analizi, ÖP ve ders kitapları tutarlılığı, proje web sitesinin yayınlanması. Söz konusu adımların gerçekleşmesi için 1 yürütücü, 1 danışman, 7 araştırmacı ve 5 bursiyere ihtiyaç duyulmaktadır.
Yaygın Etki
Proje sonucunda elde edilen bulgu ve sonuçların bir yurtiçi bir yurtdışı sempozyumda bildiri olarak sunulması, hacimli bir kitap olarak yayınlanması, biri indeksli (SSCI) dergide olmak üzere 2-4 arası makale olarak yayınlanması ve çalıştay yapılması planlanmaktadır. Proje kapsamında herkese açık bir web sitesi oluşturulacaktır.